Hooggevoeligheid en passieve agressie


 

 

Verreweg de meeste HSP’ers houden van rust en vrede. Vooral van vrede. Meningsverschillen en ruzies worden liever vermeden en voorkomen dan aangegaan. Verbaal (en uiteraard ook fysiek) geweld, vooral wanneer dat direct tegen de hooggevoelige is gericht, leiden er nog al eens toe dat de hooggevoelige mens dichtklapt en blokkeert. grenzen hsp

Wat is de verklaring voor zo’n emotionele blokkade? Stel je voor dat iemand boos op je is en tegen je begint te schreeuwen en te schelden. Je wordt uitgemaakt voor rotte vis en je krijgt beledigingen en verwijten naar je hoofd geslingerd. De luide stem en de nonverbale boodschappen die je te incasseren kijgt maken dat je schrikt, en wie schrikt krimpt innerlijk in elkaar. Door de schrik en de daarmee gepaard gaande paniek komt er een stoot adrenaline vrij, en iedereen weet zo ongeveer wel dat adrenaline een stresshormoon is dat de “vecht- of vluchtreactie” tot gevolg heeft. Afhankelijk van je karakter zul je aan het geweld willen ontsnappen of verlies je je zelfbeheersing en begin je terug te schreeuwen. Zowel het verlangen om weg te komen als de onbeheersbare neiging om je stem te verheffen zijn het resultaat van een innerlijke kortsluiting door een overmaat aan sensoriale input, mogelijk in combinatie met angst en het gevoel te worden aangevallen.

De meeste HSP’ers slaan akuut dicht en zijn niet in staat om nog maar één woord uit te brengen. Ze voelen zich als verlamd. Een klein percentage hooggevoeligen reageert met terugschreeuwen. Hoewel die laatste reactie niet meteen een blokkade lijkt te zijn, is hij dat wel, aangezien de terugschreeuwende hooggevoelige net zomin tot coherente gedachten in staat is en goed kan luisteren naar wat hem precies wordt verweten als de HSP’er die zich volkomen verlamd voelt.

Ik behoorde tot de groep van HSP’ers die dichtslaan. En niet alleen klapte ik dicht, ik voelde zelfs fysieke pijn wanneer er tegen me werd geschreeuwd. Dat was vóór ik van hooggevoeligheid had gehoord en ik er geen flauw idee van had dat ik een HSP’er ben. Ik dacht altijd dat de pijn die ik voelde het gevolg was van het feit dat ik pacifiste was (overigens, dat ben ik nog steeds). Maar intussen weet ik dat er heel iets anders aan de hand is: dat dichtslaan komt door die kortsluiting als gevolg van te veel sensoriale input en angst, en het heeft helemaal niets te maken met het feit dat ik tegen oorlog ben. Blokkeren komt zuiver en alleen door een te grote aanslag op de zintuigen en door angst.fear wonder

Iemand opzettelijk geen antwoord geven, iemand expres negeren is een van de meest gebruikte strategieën binnen wat passieve agressie word genoemd. Het lijkt onschuldig, maar het “slachtoffer”, degene die genegeerd wordt, ervaart het doodzwijgen duidelijk als een daad van agressie. Misschien is het je wel eens overkomen; dan weet je hoe erg het is. Ben je geblokkeerd geraakt op de manier zoals die hierboven is beschreven en ben je niet in staat om de persoon die tegen je tekeer gaat antwoord te geven, dan is het niet ondenkbaar dat diegene jouw zwijgen als een daad van agressie ervaart en nóg woedender wordt.

Het is van belang om te begrijpen dat een ander niet kan weten wat er in ons omgaat, net zomin als wij met enige zekerheid kunnen weten wat een ander denkt of voelt. (Hou er rekening mee dat je intuitie niet betrouwbaar is wanneer je angstig of boos bent).  Daarom zullen we toch íets moeten zeggen, als is het maar om de ander te laten weten dat je nú niet op zijn verwijten kunt ingaan, maar dat je dit later (Over een uur? De volgede dag?) zult doen. Probeer zo specifiek zo mogelijk te zijn. Op die manier voelt de ander zich gehoord en gezien, weet hij waar hij aan toe is en kan hij er gerust op zijn dat het niet om een passief agressieve aanval van jouw kant gaat. Duidelijkheid zorgt voor kalmte.

Hoe meer ik over dit gedrag nadacht en er met anderen over sprak, des te duidelijker het me werd dat er onder de hooggevoeligen toch wel sprake is van een zekere neiging tot het gebruik van passief-agressieve strategieën. Waarom? Als eerste omdat we geen heiligen zijn. Goed, we hebben onze morele waarden en daar zijn we trots op, en waarschijnlijk zijn we ook “goede” mensen en helpen we graag en waar we kunnen, maar dat wil niet zeggen dat we nóóit eens een moment zouden hebben waarop we niet van een ander zouden willen winnen, hem of haar de baas zouden willen zijn, of deze of gene niet eens een lesje zouden willen leren. (Heb je kinderen en geef je die wel eens straf wanneer ze weer eens zo “ontzettend klierig” zijn?)  Dáárom, én omdat, zoals we al zeiden, de meeste HSP’ers moeite hebben met ruzie en we graag een vriendelijke en aardige indruk willen maken.

Over passieve agressie

Je zou kunnen zeggen dat passieve agressie een uiterst destructief gedragspatroon is waarbij de persoon de indruk wekt dat hij vriendelijk, toegeeflijk en behulpzaam is, terwijl hij in werkelijkheid de ander zo veel mogelijk dwars probeert te zitten. Het is een soort van wraakgedrag dat voortkomt uit (al dan niet bewust) onderdrukte woede. We zien het binnen relaties, tussen ouders en kinderen, op scholen, op het werk… kortom, overal waar mensen met elkaar in contact komen. We zien het onder hooggevoeligen, en bij mensen met een normale mate van gevoeligheid. Maar vergis je niet: de werking die van dit schijnbaar onschuldige gedrag uit gaat is absoluut vernietigend.  Mocht je iemand kennen die dit soort tactieken gebruikt, wees dan op je hoede. En mocht het zo zijn dat jij zo’n HSP’er bent die blokkeert en dan –omdat je niet anders kunt— ook gedrag van dit type vertoont, doe dan alsjeblieft je uiterste best om hier iets aan te veranderen, vooropgesteld dat je een ander niet onnodig pijn wilt doen.

Ik hamer er bij mijn cliënten altijd op hun eigen gedrag zorgvuldig te reviseren (en in dit geval zou je ook eens kritisch naar het gedrag van anderen moeten kijken). Soms bedienen we ons van strategieën waar ogenschijnlijk niks mis mee is, maar die toch een passief-agressief kantje hebben waardoor we minder aardig en empatisch over komen dan we willen.

liefde is een werk woord

liefde is een werk woord

Hier volgt een aantal voorbeelden van schijnbaar onschuldig en vredelievend gedrag dat in werkelijkheid alles behalve onschuldig, en bepaald gewelddadig is.

‘Nee hoor, ik ben helemaal niet boos.’

Veel hooggevoeligen hebben de gewoonte hun boosheid te onderdrukken en er zijn dan ook heel wat HSP’ers die vinden dat woede negatief en slecht is. Daar komt bij dat boosheid een uiterst complexe emotie is waardoor je, juist als gevolg van die complexiteit, kunt blokkeren. Hou er rekening mee dat het negeren en het onderdrukken van de woede die je voelt, juist geldt als het meest voorkomende, klassieke passief-agressieve gedrag. Ontkennen dat je boos bent terwijl de stoom uit je oren spuit staat gelijk aan een leugen; het conflict gaat er niet van over, het wordt er alleen maar groter op.

‘Je gaat je gang maar. Doe wat je niet laten kunt.’

Mokken en je emotioneel terugtrekken is nog zo’n klassieke strategie binnen het scala van de passieve agressie. Het betreft een indirecte uiting van woede waarmee je de deur tot een open en eerlijke dialoog  stevig dicht gooit. Ook hier kan de emotionele blokkade in het spel zijn, evenals het onvermogen –vaak uit angst— de woede toe te laten en te uiten. Als je deze zinnetjes van jezelf kent, raad ik je aan eens bij jezelf na te gaan op welke momenten je ze gebruikte en wat je intentie erbij was.agressie

‘Ik kom eraan…’

Zeggen dat je iets doet en het vervolgens niet doen, hoort ook thuis in het rijtje strategieën van passief agressief gedrag. Het is een halve waarheid, een leugen dus eigenlijk, die rechtstreeks van invloed is op de levenssfeer van de person die je hulp of je aandacht nodig heeft. Je creëert een machtssituatie met een subtiele, quasi passieve ondertoon. Bij dit zinnetje hoort nog een tweede: ‘O, ik wist niet dat je nu metéén bedoelde.’  Mocht je nog twijfelen aan de enorme agressieve lading van deze twee uitspraken, probeer je dan maar eens te herinneren of iemand ze ooit tegen jou heeft gebruikt, en zo ja, hoe je je toen voelde.

‘O, maar jij wilt het ook altijd zó perfect!’

Wanneer uitstellen of rekken geen optie is, dan heeft de passief-agressieve persoon nog een troef achter de hand. Hij doet dan wèl wat er van hem gevraagd wordt, maar hij doet dat dan slecht en ver beneden de maat, of tergend langzaam. Je kunt denken aan een leerling die zijn huiswerk halfslachtig heeft gemaakt, of aan een huisgenoot die je “helpt” met boodschappen doen en dan juist nèt datgene “vergeet” waar je om zit te springen, of dat er meer wordt uitgegeven dan de afspraak was. Wat we zien is dat de person de afspraak wèl nakomt (hij bedoelt het schijnbaar goed) maar hij doet opzettelijk iets verkeerd. Wanneer de ander hem dan ter verantwoording roept, verschuilt hij zich achter het zogenaamde perfectionisme van de ander.liefde en haat

‘Ik dacht dat je het wist.’

Een verhaal vertellen maar een belangrijk onderdeel daarvan verzwijgen is nog zo’n typisch passief-agressieve tactiek. Het spreekt bijna vanzelf dat het weggelaten deel van het verslag juist dát stuk is dat tot problemen zou kunnen leiden.  Dit is een strategie die veel HSP’ers bekend zal voorkomen juist omdat, zoals we al zagen, hooggevoelige mensen veelal huiverig zijn voor ruzies en conflicten. Ik kan niet nalaten om het nog maar eens te zeggen: een problem verdwijnt niet door het te verzwijgen, integendeel, het wordt er juist groter op.

‘Het was maar een grapje.’

Sarcasme is de laatste strategie die ik hier wil noemen. Hierbij geeft de spreker hardop uiting aan zijn ergernis, maar in plaats van dat op een eerlijke, zuivere manier te doen, doet hij het op indirecte en sociaal aanvaardbare wijze.  Maakt zijn ‘tegenstander’ vervolgens een gekwetste en beledigde indruk, dan trekt de ‘aanvaller’ onmiddellijk het boetekleed aan en zegt, op zijn beurt diep gekwetst, iets in de trant van: ‘Goh, ik wist niet dat je geen gevoel voor humor hebt.’

Ik hoop dat deze voorbeelden voldoende verhelderend zijn om je een duidelijk beeld te geven van een sort gedrag waar ogenschijnlijk niets op aan te merken is maar waarvan, onder de oppervlakte, een hele nare en ongrijpbare agressieve werking uit gaat die onvermijdelijk tot conflicten leidt. Ik zei het al en ik zeg het nog maar eens: het is bijzonder destructief gedrag. Als coach, maar ook op persoonlijke titel, kan ik niet voldoende aandringen op de noodzaak onze intenties en ons gedrag regelmatig en met de grootste oprechtheid onder de loep te nemen om na te gaan of we altijd wel echt zo zuiver en moreel zijn als we graag zouden willen.

Geplaatst door Karina Zegers de Beijl op haar blog Hooggevoelig is niet raar.

Bron: http://www.nieuwetijdskind.com/hooggevoeligheid-en-passieve-agressie/

~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

Ãgressie ken ik niet echt, wel boosheid die meestal verdrongen wordt in stilte wat eigenlijk ook weer niet goed is. Tot mijn grens is overschreden en dan ook helemaal los ga. Vooral oneerlijkheid, leugens en bedrog kunnen boosheid aanzetten, zeker wanneer mijn gevoelens ontkent worden als HSP

Advertentie

5 gedachten over “Hooggevoeligheid en passieve agressie

  1. Hoe oude angsten oude reacties kunnen opwekken en meer angst creëren.

    Wanneer iemand iets zegt dat ons van streek maakt, is onze eerste reactie meestal om boos te worden op die persoon. Maar heel vaak is onze emotionele reactie gebaseerd op onze eigen behoeften, onze eigen angsten, en onze eigen onopgeloste kwesties. Het lijkt alsof de andere persoon de oorzaak is van onze irritaties of pijn, maar ze wekken slechts een herinnering of een gevoel op uit ons eigen verleden en dat is de reden van de pijn. Onze reactie op deze trigger is eigenlijk onze reactie op het verleden. In plaats van als kind te reageren op de pijn uit ons verleden, kunnen we ervoor kiezen om als volwassene te reageren op het heden.

    Hoe weet je of je reageert op het heden of het verleden? Denk eens terug aan een situatie waarin je boos werd op iemand. Misschien voelde je irritaties toen je je moeder aan de telefoon had of heb je een discussie met je partner gehad. Hebben ze iets gezegd waardoor je hartkloppingen kreeg of waardoor je je handen tot vuisten hebt gebald? Misschien kwam het doordat je moeder een opmerking maakte over je hopeloze huishouden of stelde je man verbeteringen voor in plaats van naar je te luisteren. In een relatie met twee mensen is elk afzonderlijk verantwoordelijk voor zijn eigen gedrag. Het kan erg frustrerend zijn om met iemand te praten die kritisch is, beschuldigend, defensief of die onze behoeften negeert. Maar wanneer je in staat bent om woorden, houding of (gezichts)uitdrukkingen te herkennen die emotionele reacties bij je opwekken kan dit je relaties verbeteren en eveneens je eigen gekwetste gevoelens helen.

    Je kunt leren je persoonlijke triggers te herkennen door bewustwording van je gevoelens en je fysiologische reactie. Wanneer je overstuur of boos bent, trillen je handen dan, krijg je een droge mond, of krijg je tranen in je ogen? Aan de reactie van je lichaam kun je merken wanneer iets pijnlijks uit je verleden is aangewakkerd. Wat je reactie ook was en wat de oorzaak daarvan ook is geweest, wat je voelt is angst – angst dat je weer gekwetst zal worden zoals in het verleden – en zowel je geest als je lichaam bereidt zich daarop voor. Je lichaam laat adrenaline vrijkomen, waardoor je handen gaan zweten en je hart harder gaat kloppen, ter voorbereiding om te gaan vechten of vluchten. Door deze vecht- of vluchtmodus is het moeilijker om helder te denken, waardoor velen van ons in de aanval gaan of wegrennen.

    Tegelijkertijd genereert je geest een aantal verdedigingstechnieken ter bescherming tegen pijn, zoals ontkenning, opstand, beschuldiging, bekritisering, huilen, of rechtvaardiging van je gedrag. Dit zijn meestal technieken die we geleerd hebben in onze kindertijd en hoewel ze toen enigszins werkten, werken ze niet meer bij volwassenen. Sterker nog, ze werken vaak tegen ons, duwen anderen weg en veroorzaken juist meer angsten en conflicten.

    Door te reageren op je angsten die veroorzaakt zijn door gebeurtenissen uit het verleden, reageer je in het heden op dezelfde manier als in je kindertijd. Je kunt zelfs dezelfde gevoelens ervaren zoals je deze had toen je als kind gekwetst was, of je boos, bang, angstig, hulpeloos, onwaardig of machteloos voelde. Deze kinderlijke gevoelens maken het erg moeilijk om op een effectieve manier op het heden te reageren.

    Denk nu eens aan een situatie waarin deze gevoelens niet werden aangewakkerd. Misschien heb je een probleem op het werk gehad en heb je dit gewoon kunnen oplossen door erover te praten met je collega’s, of misschien heb je eens goed nagedacht over je relatie en heb je vervolgens een beslissing kunnen nemen die gebaseerd was op jouw eigen behoeften in liefde en relaties. Hoe voelde je je in deze situaties? Voelde je je angstig en hulpeloos of juist rustig, bekwaam en in controle over je eigen leven? Dit zijn volwassen reacties en volwassen gevoelens.

    Als een volwassene reageren op situaties in het heden zal je helpen om conflicten op te lossen en het verleden te laten waar het hoort – in het verleden. De sleutel tot verandering van onze reacties en het voorkomen van conflicten houdt in dat je luistert naar jezelf en de keuze maakt om te reageren op het heden:

    1. Let op je fysieke reactie bij anderen. Als je hart bonst of je kunt niet stil zitten, dan is je angst om gekwetst te worden aangewakkerd. Herken het als je angst, niet als iets dat iemand anders jou aandoet. Bewustwording van het feit dat deze gevoelens van jou zijn kan bevrijdend zijn omdat je deze opmerkt en je kunt kiezen wat je ermee doet.

    2. Let op hoe je je voelt. Heb je zin om te huilen of de kamer uit te stormen? Voel je je zo klein als een kind wanneer je in conflict bent met iemand anders? Als dat zo is, dan probeer je om in je kinderbehoeften voldoening te krijgen en doe je dit waarschijnlijk op een kinderlijke manier.

    3. Haal diep adem en probeer afstand te nemen van de situatie. Realiseer je dat je een keuze hebt. Je kunt op de persoon tegenover jou op dezelfde manier reageren zoals je dat uit angst deed in het verleden, of je kunt als volwassene reageren op het heden, en je angsten uit de kindertijd achterlaten.
    Belangrijk om te onthouden is niet dat je jeugdangsten er niet toe doen of dat je niet moet proberen om hier gehoor aan te geven, maar dat je dit zelf kunt doen. Als volwassene hoef je geen gebruik te maken van verdedigingsmechanismen om je geliefd te voelen. Als volwassene kun je zorg dragen voor de pijn uit je kindertijd door op een volwassen manier te reageren, door het (niet veeleisend) uiten van uw behoeften, te luisteren naar (niet beschuldigen van) de andere persoon, en tot een wederzijds bevredigende oplossing komen. Op deze manier zul je niet alleen fijnere relaties hebben, maar ook een grotere kans op de liefde, zorg en het respect dat je altijd al gewild hebt.

    NL vertaling: Mandy © 2014 Nieuwetijdskind.com

    Like

  2. Goed geschreven en duidelijk verwoord! Ik ben ook HSP en heb soms ook ontzettende moeite met zulke situaties om te gaan, ik blijf het me aantrekken, blijf er in mijn hoofd mee bezig maar doe er niks aan. Gelukkig sta ik wel sterker in mijn schoenen tegenwoordig maar soms is het alsnog niet makkelijk!

    Like

    1. Hooggevoelig zijn is een reis in jezelf die je alleen zelfj kan ontdekken om jezelf goed te leren kennen. Zo ok in deze situaties zoals hier omschreven staat en ermee omgaan leren gaan om niet in je eigen valkuil te stappen om jezelf geen pijn te doen 😉

      Plaatst en schrijf graag over HSP, mensen inzicht mee te geven wat het fenomeen HSP eigenlijk inhoudt en herkenbaar mag zijn. Er staan een paar eigen artikelen op mijn blog, over mijn Eigen hooggevoeligheid, hoe te ontdekt hebben, de eigenschappen en tips

      https://marreiki.wordpress.com/category/eigen-hsp/

      Ook bij categorie ”Hooggevoeligheid” staan veel interessante artikelen waar veel HSP’s iets mee kunnen.

      Bedankt voor je reactie.

      Like

      1. Hooggevoeligheid is voor iedereen anders, al kunnen er natuurlijk kenmerken/eigenschappen sterk overeen komen, dus het is inderdaad een reis die je zelf moet afleggen om jezelf te kunnen begrijpen, zoals waarom je ergens op reageert zoals je doet en wat maakt dat je ”anders” handelt dan anderen.

        Ik vind het leuk en interessant om over te lezen, dus ik zal zeker op jouw blog nog vaker in de categorie ‘eigen HSP’ gaan snuffelen. Ik heb een tijd terug het boek Hoogsensitieve Personen van Elaine Aron gekocht, heb het vol interesse gelezen en het heeft me veel inzichten gegeven! Misschien waag ik mij binnenkort ook eens aan een artikel over mijn ervaring met HSP 🙂

        Like

  3. Helemaal waar Hazar, al zijn we HSP, daarnaast bezitten we nog eigen persoonlijke eigenschappen die ons weer uniek maken. Klopt je moet eerst jezelf leren begrijpen waarom je zo handelt, praat, uitdrukt, je gevoelens van prikkels.

    Zelf heb ik heel veel gehad aan het boek ”Bewust-er-zijn” van Anthoine v Staveren, die nèt iets anders is dan de algemene boeken over HSP. Anthoine is Boeddhist en daarnaast zelf ook hooggevoelig.Hij schrijft momenteel zijn tweede boek,

    Mocht je een artikel gaan schrijven over HSP met eventuele reacties erop, sta dan goed in je eigen kracht om ook andere HSP-ers te herkennen. Omdat veel mensen DENKEN hooggevoelig te zijn en het eigenlijk niet zijn. Ieder mens heeft gevoelige eigenschappen deze worden al vlug door elkaar gehaald met HSP. Zelf mag ik het goed doorhebben wie wel of niet hooggevoelig te zijn en zo het juiste inzicht mee te geven aan mensen.

    Leuk om zo te delen 🙂

    Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.