Manipulatie


 

 

Wat is manipulatie?

Manipuleren zou je kunnen definiëren als “het vormen van de werkelijkheid of mensen zodat die beantwoorden aan jouw wensen”. Manipulatief gedrag is niet voor jezelf opkomen, maar proberen te krijgen wat je wil met behulp van achterbakse middelen. Je probeert de ander zo te beïnvloeden dat jouw wil geschiedt, of die ander dat nu wil of niet. In gezinnen gebeurt dit regelmatig: “Als je lief bent, krijg je een ijsje”. Of op de vraag van een kind “waarom?”, antwoordt de ouder: “Omdat ík het zeg”.

Manipulatie wordt wel indirect agressief genoemd. Het heeft altijd een verborgen karakter: het is het tegenovergestelde van openlijk en ruiterlijk uitkomen voor wat we willen. Er worden twee vormen van manipulatief gedrag onderscheiden. Bij de negatieve vorm haalt iemand de ander naar beneden ten gunste van zichzelf. Bij de ‘positieve’ vorm hemelt iemand de ander op door zichzelf naar beneden te halen, zijn eigen zwakheid te etaleren en het gebrek aan macht voor te stellen als morele deugd.

De basisidee achter manipulatie is: als je je niet gedraagt zoals ik wil, dan zul je lijden. Een krachtige vorm van manipulatie is dat we dreigen anderen te straffen als zij niet doen wat wij willen: we noemen hen dan bijvoorbeeld ‘slecht’ of ‘egoïstisch’ of schuiven ons ziek-zijn op hen. We manipuleren de ander door hem angst aan te praten (“Als je dit niet doet, ga ik weg”), hem met een taak op te zadelen die niet bij hem hoort (“Als jij deze taak niet uitvoert, gaat het hele project niet door”) of door hem zich schuldig te laten voelen.

Een bekende vorm van deze laatste vorm is dreigen met suïcide. De zelfzucht van deze persoon gaat ten koste van zijn directe omgeving die haar uiterste best moet doen om hem te ‘redden’. Lukt dat niet, dan resulteert dat in schuldgevoelens.

~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

 

Waarom manipuleren mensen?

 

Sommige mensen vinden manipuleren geoorloofd als dat gebeurt met het oog op de bestwil van de ander. Met name in het onderwijs en in de hulpverlening kan zo’n opvatting binnensluipen. De onderwijzer of de hulpverlener weet immers wat goed is voor de ander, alleen moet die ander dat zelf nog in de gaten krijgen! Ook ouders manipuleren – overigens vaak vaak uit heel oprechte motieven – hun kinderen om hen in het volgens hen rechte spoor te houden of erop terug te brengen.

Maar ook – en waarschijnlijk veel vaker – is bij manipulatie eigenbelang het achterliggende motief. Omdat de manipulator iets van iemand anders nodig heeft (geld, tijd, aandacht, etcetera) of omdat hij bang is dat hij afgewezen wordt als hij openlijk zou duidelijk maken wat hij écht wil. Want hij weet dat de kans op afwijzing minder groot is als hij het verborgen en minder expliciet doet.

Ten diepste heeft manipulatief gedrag in dit geval te maken met een laag zelfbeeld en een gebrek aan zelfvertrouwen. Wordt degene die om deze reden manipuleert, hiermee geconfronteerd, dan zal de eerste reactie er vaak één zijn van ontkenning.

~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

 

Wat zijn de gevolgen van manipulatie?

Manipulatie werkt verslavend. Heeft iemand eenmaal ervaren wat hij kan bereiken met manipuleren, dan wordt het de volgende keer een stuk gemakkelijker om dat opnieuw te doen. Iemand die zo voortgaat op de weg van manipulatie en steeds meer zijn vertrouwen daarop stelt, zal zichzelf en anderen steeds meer wantrouwen, steeds bedrevener worden in het het bedriegen van anderen, niet of slechts gedeeltelijk de waarheid vertellen, alles doen om te vermijden dat de ander hem of haar zal afwijzen en gebruikmaken van angst, schuld, schaamte en vleierij om zijn doel te bereiken. Tegelijkertijd ontkent hij zijn ware gevoelens.

Op de lange termijn leidt manipuleren altijd tot verstoorde relaties. Manipuleren is sterk korte termijn gericht, op wat nu aan winst behaald kan worden. Maar op de langere termijn is er sprake van het verlies van integriteit en van zelfrespect. In feite verraadt iemand die manipuleert zichzelf. In een relatie leidt manipuleren tot oppervlakkigheid, tot een gebrek aan intimiteit en zelfs tot gevoelens van onveiligheid omdat zowel degene die manipuleert, als degene die gemanipuleerd wordt, niet weet waaraan hij werkelijk toe is.

~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

Wat kun je doen aan manipulatie?

En als je zelf het idee hebt dat je gemanipuleerd wordt? Vaak is het verstandig om op zogenaamd inhoudsniveau te reageren, dat wil zeggen: heel feitelijk de stand van zaken benoemen. In andere situaties kan het wijzer zijn om op interactieniveau te reageren: ‘Ik heb het gevoel dat wij elkaar niet goed begrijpen. Kun je nog een keer uitleggen wat je precies bedoelt?’.

Confronteer degene die (onbewust wellicht) manipuleert met de onuitgesproken lading van zijn vraag of opmerking. Wees daarin tactvol en diplomatiek omdat de persoon die manipuleert, dat mogelijk doet uit onzekerheid en angst voor afwijzing. Geef aan hoe het gedrag van de ander op je overkomt. Het is daarbij verstandig om eerst iets positiefs te zeggen over de ander, voordat je aangeeft wat je stoort of moeilijk vindt in zijn wijze van benadering.

Laat je niet zo maar afbrengen van je eigen standpunt. Laat weten dat je in de gaten hebt in welke gemoedstoestand de manipulerende persoon zich bevindt. En neem zelf het initiatief in het gesprek, wees niet verdedigend of afwachtend.

 

Bron: http://www.dehoop.org/17124/manipulatie.html

~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

Manipuleren, een ander jouw wil opleggen met macht, of je laat de wil van de ander op jezelf leggen. Het is heel moeilijk om deze ”machtige” mensen uit te leggen waarmee ze eigenlijk bezig zijn omdat je mening niet belangrijk genoeg  is voor hen en deze alleen hun zienswijze willen zien of horen. Eigenlijk zijn ze onzekerder dan hen die ze willen manipuleren, het is meer uit onmacht. Men moet goed en sterk in zichzelf staan om met deze mensen om te kunnen gaan om zo niet als slachtoffer gebruikt te worden..

 

 

 

Advertentie

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.